Blasii Rossetti veronensis libellus rudimentis musices. De triplici musices specie. De modo debite solvendi divinum pensum. Et de auferendis nonnullis abusibus in dei templo. Quae omnia sub compendio candidus lector inveniet

trattato musicale di autore italiano
PURL: https://itmi.it/work/44
Tipologia: testo a stampa; Verona : Stefano Nicolini Di Sabio, 1529
Localizzazione presa in esame: Bologna, Museo internazionale e Biblioteca della musica (I-Bc) C.6
Note:

prosecuzione del titolo: «Cum priuilegio prout in breui cont. [...] sumptu et requisitione D. Blasii Rosetti praesbiteri, in Ecclesia maiori Organistae.
Trattato di 52 c. non numerate.  c. 52r: registro (a-n) e data.

Diviso in due libri: il primo da c. 3 a c. 33, intitolato Compendium Musicae. Il secondo, cc. [33-52]: Don Blasii Rossetti in Veronensis Ecclesia residentis, de Choro et Organo Compendium 
c. [2v]: dedicatoria dell'autore al Vescovo di Verona: «Io. Mat. Giberto Amplissimo Praesuli Blasius Organista. S. P. D. Tractatulum hunc de Musices rudimentis edere coactus, praesul Amplissime, humeros honeri supposui. Non quia haec a priscis eius cultoribus luculenter et sufficientissime declamata non sint: (a quorum vestigiis nusquam discedere, quin magis plaeraque eorum dicta meis inserere intendo). Verum ut sub hoc praetexto, ausam mihi capescerem, formulam introducendi, qua pueris prima musices elementa facilius inculcentur, et nonnullos abusus notandi indies, in tuo templo cathedrali fruticantes; in iis ergo non flosculos rhetoricos, sed nudam instruendi normulam, crassiore ut aiunt minerua, exquisivi. Adegit me ad hanc subeundam provinciam, etsi viribus meis imparem, Joa. Bapt. Galletus tuus cui utpote tuae amplitudinis optimo quaestori, et parere debeo, et pro mea virili semper nitar. Dignabitur itaque tua Reueren. D. hoc qualecumque opusculum tuo nomini dicatum solita frontis hilaritate suscipere, ut tuis alis protectum, ab invidorum genuinis dentibus, rabidisque moribus defen setur. Nec enim cuius vis mortalium super cilium expavescam, dum in hoc aequissima censura tuae Reueren. simul et pientissimae D. non errasse comprober. Vale decus nostri saeculi, Blasii tui memor. »
Rossetti compose questo Trattato per obbedire alle insinuazioni di Gio. Batt. Galletti e per istruire i fanciulli, non che per togliere gli abusi dei cantori (Mansionari) della cattedrale di Verona, cui fa riferimento a c. [34v]: « Sed proh dolor! quamplures videmus non satis probato oris hiatu, aut in ridiculos cachinnos labiis distractis, aut certe gesticularibus modulis uerba sine sensu proferre. alios etiam videas attonitos oculis, habitu effrenes, restium stamina ostentantes. immulierculas lumina vibrantes, corpore stantes in choro, mente in foro: datur itidem alios cernere fabulis intentos, identidem oscitantes plerumque dormitantes, psalmorum verba vel mittilantes, vel omnino omittentes, nunc huc nunc illuc volitantes, cantare pudori existimantes. Quamplures denique cernas (quos mercenarios Dominus appellat) chorum nonnisi lucri gratia invisentes, et ob unius horulae presentiam, omnium horarum emolumenta rapientes, sterilibus officiis tenue exhibentes obsequium, ac crassis aniversariis (ut dicunt) solicitiora ministeria impendentes. Alii item aegritudinem simulant, ne exortes di stribationia flant. Verum ubi crassior merces imminet, utpote qnum defunctis impenduntur spiritualia in choro adminicula, iam non se subtrahunt (nimirum excusationem non admittente absentia) hi omnes fructus faciunt (si tamen aliquem fructum faciunt) non suos. Ideoque non exultationis, sed deplorationis eo rum est chorus.» 
c. [38r]: « Sed heu plures videas inter officium obmutescere.»
cc. [39r-40r]: musica della salmodia eseguita nella cattedrale di Verona.

Numerose citazioni principalmente dai trattati di Marchetto da Padova (Lucidarium) e Franchino Gaffurio (Practica musicae). Numerose citazioni di evangelisti (San Giovanni, San Marco, San Luca, San Matteo), di profeti (Malachia), di patristi (San Paolo, San Gregorio Magno, San Girolamo), di personaggi della mitologia greca classica (Orfeo, Eupoli, Marica).

Ed. moderna: Libellus de rudimentis musicis, a cura di Paola Minuz, AMIS, Verona 1985.



Citazioni registrate complessivamente in questo trattato: 67
I filtri sottostanti permettono di limitare contesto e natura delle citazioni. Il primo filtro restringe la ricerca in base alla natura del titolo nella citazione; il secondo filtro lo fa in base al ruolo dell'autore nella citazione (un autore può essere citato con un ruolo diverso da quella che è la sua attività prevalente: per esempio un teorico di cui si cita un proprio testo poetico sarà indicizzato in "altro ruolo").

Citazioni visualizzate in base ai filtri impostati: 67
N.B.: un autore può essere citato con ruolo diverso dalla sua attività prevalente
p. / c. autore (contesto in cui è citato) opera argomento e termini correlati
c. [3v] Isidoro di Siviglia (altro ruolo) ---- Religione
c. [4v] Isidoro di Siviglia (altro ruolo) ---- Voce
c. [5r] Angelo da Chivasso (altro ruolo) ---- Diritto canonico
c. [5v] Virgilio (altro ruolo) ----
c. [8r] Guido d'Arezzo (teorico) ---- Musica
c. [9v] Franchino Gaffurio (teorico) Practica musicae Franchini Gafori laudensis Notazione
c. [10v] Archita di Taranto (altro ruolo) ---- Grammatica
c. [10v] Aristosseno (altro ruolo) ---- Grammatica
c. [13v] Nicola da Capua (teorico) Ad laudes sanctissimae trinitatis ac gloriosissi… Mutazioni
c. [13v] Marchetto da Padova (teorico) Lucidarium Marcheti de Padua in arte musice plan… Mutazioni
c. [15v] Guido d'Arezzo (teorico) ---- Tono
c. [15v] Guido d'Arezzo (teorico) ---- Intervalli
c. [16r] Boezio (teorico) ---- Tono
c. [16r] Boezio (teorico) ---- Semitono
c. [16v] Boezio (teorico) ---- Semitono
c. [17v] Guido d'Arezzo (teorico) ---- Intervalli
c. [17v] Remigio d'Auxerre (altro ruolo) ---- Intervalli
c. [18v] Marchetto da Padova (teorico) Lucidarium Marcheti de Padua in arte musice plan… Intervalli
c. [18v] Remigio d'Auxerre (altro ruolo) ---- Intervalli
c. [19r] Remigio d'Auxerre (altro ruolo) ---- Intervalli
c. [19r] Bernardo de Clairvaux (altro ruolo) ---- Diapason
c. [20r] Marchetto da Padova (teorico) Lucidarium Marcheti de Padua in arte musice plan… B quadrato b rotondo
c. [20v] Marchetto da Padova (teorico) Lucidarium Marcheti de Padua in arte musice plan… Modi
c. [21r] Nicola da Capua (teorico) Ad laudes sanctissimae trinitatis ac gloriosissi… Modi
c. [21r] Marchetto da Padova (teorico) Lucidarium Marcheti de Padua in arte musice plan… Modi
c. [21v] Marchetto da Padova (teorico) Lucidarium Marcheti de Padua in arte musice plan…
c. [21v] Nicola da Capua (teorico) Ad laudes sanctissimae trinitatis ac gloriosissi… Modi
c. [21v] Bernardo de Clairvaux (altro ruolo) ---- Modi
c. [22r] Nicola da Capua (teorico) Ad laudes sanctissimae trinitatis ac gloriosissi… Toni
c. [22v] Nicola da Capua (teorico) Ad laudes sanctissimae trinitatis ac gloriosissi… Toni
c. [22v] Marchetto da Padova (teorico) Lucidarium Marcheti de Padua in arte musice plan… Toni
c. [23v] Marchetto da Padova (teorico) Lucidarium Marcheti de Padua in arte musice plan… Toni
c. [24r] Franchino Gaffurio (teorico) Practica musicae Franchini Gafori laudensis Toni
c. [24r] Nicola da Capua (teorico) Ad laudes sanctissimae trinitatis ac gloriosissi… Toni
c. [24r] Marchetto da Padova (teorico) Lucidarium Marcheti de Padua in arte musice plan… Toni
c. [24v] Marchetto da Padova (teorico) Lucidarium Marcheti de Padua in arte musice plan… Toni
c. [25r] Franchino Gaffurio (teorico) Practica musicae Franchini Gafori laudensis Toni
c. [25r] Marchetto da Padova (teorico) Lucidarium Marcheti de Padua in arte musice plan… Toni
c. [25v] Marchetto da Padova (teorico) Lucidarium Marcheti de Padua in arte musice plan… Toni
c. [26r] Franchino Gaffurio (teorico) Practica musicae Franchini Gafori laudensis Toni
c. [26r] Nicola da Capua (teorico) Ad laudes sanctissimae trinitatis ac gloriosissi… Toni
c. [26r] Marchetto da Padova (teorico) Lucidarium Marcheti de Padua in arte musice plan… Toni
c. [26v] Marchetto da Padova (teorico) Lucidarium Marcheti de Padua in arte musice plan… Toni
c. [26v] Franchino Gaffurio (teorico) Practica musicae Franchini Gafori laudensis Toni
c. [27r] Marchetto da Padova (teorico) Lucidarium Marcheti de Padua in arte musice plan… Toni
c. [27r] Franchino Gaffurio (teorico) Practica musicae Franchini Gafori laudensis Toni
c. [27v] Marchetto da Padova (teorico) Lucidarium Marcheti de Padua in arte musice plan… Toni
c. [27v] Franchino Gaffurio (teorico) Practica musicae Franchini Gafori laudensis Toni
c. [28r] Franchino Gaffurio (teorico) Practica musicae Franchini Gafori laudensis Toni
c. [31v] Giovanni Gallico da Namur (Cartusiensis) (altro ruolo) ---- Religione
c. [34r] Sant'Agostino (altro ruolo) ---- Coro
c. [36r] Sant'Agostino (altro ruolo) ---- Religione
c. [37r] Sant'Agostino (altro ruolo) ---- Religione
c. [38v] Sant'Agostino (altro ruolo) ---- Religione
c. [40r] Sant'Agostino (altro ruolo) ---- Salmodia
c. [42r] Isidoro di Siviglia (altro ruolo) ---- Coro
c. [43v] Nicolò Di Lira (altro ruolo) ---- Religione
c. [45r] Ambrogio Calepino (altro ruolo) ---- Religione
c. [45v] Giovanni Burcardo (altro ruolo) ---- Religione
c. [50r] Ubertino da Casale (altro ruolo) Arbor vitae crucifixae Jesu Religione
c. [50r] Guillaume Durand (altro ruolo) Rationale divinorum officiorum Religione
c. [50r] Boezio (teorico) ---- Organo chiesa
c. [50r] Guido d'Arezzo (teorico) ---- Organo chiesa
c. [50r] Marchetto da Padova (teorico) ---- Organo chiesa
c. [50r] Franchino Gaffurio (teorico) Practica musicae Franchini Gafori laudensis Organo chiesa
c. [50r] Nicola Burzio (teorico) ---- Organo chiesa
c. [50r] Sant'Agostino (altro ruolo) ---- Organo chiesa